Jak jeż przygotowuje się do zimy? Jesienią jeż przede wszystkim dużo je – chrząszcze, dżdżownice, gąsienice i ślimaki – żeby zgromadzić zapas tłuszczu i ważyć przed zimą co najmniej około 600 gramów. Potem szuka spokojnego, suchego miejsca, buduje gniazdo z liści, trawy i mchu, zwija się w kulkę i zapada w sen zimowy. Jego ciało bardzo zwalnia: temperatura spada do kilku stopni, a serce bije wielokrotnie wolniej. Budzi się wiosną, gdy znów jest ciepło i jest co jeść. Wszystko to pokazuje nasz krótki film dla dzieci – obejrzysz go poniżej za darmo.
Film dla dzieci: jak jeż szykuje się do snu zimowego
Przygotowaliśmy dla Was ponad trzyminutowy film o małym jeżyku, który jesienią szykuje się do zimy. Dzieci zobaczą, co jeż je, jak buduje swój liściasty domek, co dzieje się z jego sercem podczas snu i kto oprócz jeża przesypia zimę. Na końcu jest też ważna część o tym, jak my – dzieci i dorośli – możemy jeżom pomóc. Film jest bezpłatny: nie trzeba się logować ani niczego kupować. Możesz go puścić na tablicy interaktywnej, na rzutniku albo na telefonie.
🎬 Film „Jak jeż szykuje się do snu zimowego”
Film pojawi się w tym miejscu jeszcze dziś – bezpłatnie, bez logowania. Zajrzyj tu za chwilę!
Film jest w pionie (9:16), więc najlepiej wygląda na pełnym ekranie. Ilustracje w filmie zostały wygenerowane z pomocą sztucznej inteligencji – postaci są bajkowe i miejscami mogą mieć drobne niedoskonałości.
10 kart A4 · przedszkole i klasa 1
Wyturlaj jeża – jesienna zabawa z kostką | 10 kart pracy PDF
Jeże z kolcami podzielonymi na pola do wypełnienia wzorami wylosowanymi kostką oraz liście, grzybki, żołędzie i jarzębina do kolorowania. Czarno-białe.
12,00 zł PDF do pobrania i druku
W tym artykule
Kiedy jeż zapada w sen zimowy?
W Polsce jeże zasypiają zwykle w listopadzie, gdy temperatura na dłużej spada w okolice zera, a w ogrodach i parkach brakuje owadów. Śpią najczęściej do marca albo kwietnia. Nie ma jednej daty w kalendarzu – o tym, kiedy jeż się kładzie, decyduje pogoda i to, ile zdążył zjeść. Dorosłe samce często zasypiają wcześniej, a młode jeże z późnych, jesiennych miotów jeszcze długo jedzą, bo muszą dogonić wagę potrzebną do przetrwania.
W polskich ogrodach spotkamy dwa gatunki: jeża zachodniego i jeża wschodniego. Oba przesypiają zimę bardzo podobnie, a w Polsce oba są pod ochroną.
Jak jeż przygotowuje się do zimy – krok po kroku
Przygotowania do snu zimowego to dla jeża prawdziwy wyścig z czasem. Tak wygląda to w kolejnych etapach – tak samo jak w naszym filmie:
| Etap | Co robi jeż | Po co to robi |
|---|---|---|
| 1. Jesienne objadanie się | Każdej nocy szuka chrząszczy, dżdżownic, gąsienic i ślimaków | Gromadzi tłuszcz – to jego „paliwo” na całą zimę |
| 2. Zbieranie materiału | Nosi w pyszczku liście, suchą trawę i mech | Potrzebuje ciepłego, suchego posłania |
| 3. Budowa gniazda | Układa kopczyk z liści pod krzakiem, w stosie gałęzi albo pod żywopłotem | Gniazdo chroni przed mrozem, wiatrem i wilgocią |
| 4. Zasypianie | Zwija się w ciasną kulkę i zwalnia wszystkie procesy w ciele | Oszczędza energię, bo zimą nie ma jedzenia |
| 5. Wiosenna pobudka | Budzi się chudszy, głodny i spragniony | Od razu rusza na poszukiwanie jedzenia i wody |
Najważniejszy jest etap pierwszy. Jeż, który waży przed zimą za mało (u młodych mówi się o granicy około 600 gramów), może nie mieć dość zapasów, żeby dotrwać do wiosny. Dlatego jesienią jeże są tak zajęte jedzeniem i można je spotkać nawet późnym wieczorem w ogródku.
Do rozmowy z dziećmi: w filmie jeżyk zjada też jabłko. To bajkowy obrazek – w prawdziwym życiu jeże jedzą głównie owady, dżdżownice i ślimaki, a owoce tylko czasem i przy okazji. Warto o tym powiedzieć, bo wiele dzieci myśli, że jeże noszą jabłka na kolcach.
Co dzieje się z jeżem podczas snu zimowego?
Sen zimowy (hibernacja) to nie jest zwykłe, długie spanie. To stan, w którym ciało jeża prawie zatrzymuje się w miejscu, żeby jak najmniej się „zużywać”. W filmie pokazuje to serduszko, które bije coraz wolniej i spokojniej. Porównanie pomoże dzieciom zrozumieć, jak wielka to zmiana:
| Jeż latem i jesienią | Jeż w czasie snu zimowego | |
|---|---|---|
| Temperatura ciała | około 35°C – podobnie jak u człowieka | spada do kilku stopni Celsjusza |
| Bicie serca | bardzo szybkie | prawie dwadzieścia razy wolniejsze |
| Oddech | szybki, regularny | bardzo rzadki, z długimi przerwami |
| Jedzenie | je każdej nocy | nie je wcale – żyje z zapasu tłuszczu |
| Aktywność | w nocy chodzi nawet kilka kilometrów | leży zwinięty w kulkę w gnieździe |
Co ciekawe, jeż nie śpi przez całą zimę bez przerwy. Od czasu do czasu na krótko się wybudza, a nawet przenosi do innego gniazda. Każda taka pobudka kosztuje go jednak bardzo dużo energii. Gdy zima jest ciepła i temperatura ciągle skacze, jeż budzi się częściej – i szybciej traci zapasy. Właśnie dlatego tak ważne jest, żeby nie niszczyć mu zimowej kryjówki.
„Jeż nie przesypia zimy dlatego, że jest leniwy. Przesypia ją, bo to jego sprytny sposób na przetrwanie czasu, kiedy nie ma czego jeść.” – tak tłumaczę to dzieciom i to zdanie zostaje im w głowach na długo.
Jeż i inne zwierzęta zimą – kto śpi, a kto nie?
W drugiej części filmu pojawiają się inne zwierzęta: nietoperz, świstak i wiewiórka. To świetny moment, żeby pokazać dzieciom, że zwierzęta mają różne sposoby na zimę. Tabela przyda się na zajęciach o zwierzętach przed zimą:
| Zwierzę | Czy zapada w sen zimowy? | Gdzie spędza zimę |
|---|---|---|
| Jeż | Tak – prawdziwy sen zimowy | w gnieździe z liści pod krzakiem lub w stosie gałęzi |
| Nietoperz | Tak | zwisa głową w dół w jaskini, piwnicy lub na strychu |
| Świstak | Tak, i to bardzo długo | w norze pod ziemią, wysoko w górach |
| Wiewiórka | Nie – zimą jest aktywna | w dziupli lub gnieździe, korzysta z zakopanych jesienią orzechów |
| Niedźwiedź | Zimuje w gawrze, ale jego sen jest płytszy niż u jeża | w gawrze, łatwiej go obudzić |
Jak pomóc jeżowi przed zimą?
Ostatnia część filmu pokazuje dziecko i mamę, którzy pomagają jeżowi. To najważniejsza lekcja, jaką dzieci mogą z niego wynieść – bo naprawdę mogą coś zrobić. Oto proste sposoby:
- Zostaw kupkę liści. Nie grab całego ogrodu do czysta – w kącie pod krzakiem pozostaw stos liści i gałęzi. To gotowy materiał na gniazdo.
- Postaw domek dla jeża. Drewniany domek albo skrzynka z wejściem, przykryta liśćmi, to bezpieczne zimowe schronienie.
- Wystaw miseczkę z wodą. Płytka miseczka czystej wody przydaje się jeżom zwłaszcza jesienią i zaraz po wiosennej pobudce.
- Nigdy nie dawaj mleka ani chleba. Mleko i chleb szkodzą jeżom – mogą powodować biegunkę i odwodnienie.
- Nie pal stosów liści i gałęzi bez sprawdzenia, czy nikt w nich nie śpi, i uważaj przy koszeniu trawy.
- Zostaw przejście w płocie – mały otwór pozwala jeżom wędrować między ogrodami w poszukiwaniu jedzenia.
Ważne: jeśli zimą zobaczysz jeża, który w dzień chodzi po śniegu, jest bardzo chudy albo ranny, nie zabieraj go na własną rękę do domu. Zapewnij mu ciepło i wodę, a potem jak najszybciej skontaktuj się z najbliższym ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub lekarzem weterynarii.
Jak wykorzystać film na zajęciach w przedszkolu i klasach 1–3
Film trwa niecałe cztery minuty, więc łatwo zmieścić go w zajęciach o jesieni, o zwierzętach przed zimą albo w obchodach Dnia Jeża, który przypada 10 listopada. Tak lubię go wykorzystać:
| Część zajęć | Przedszkole (4–6 lat) | Klasy 1–3 |
|---|---|---|
| Przed filmem (5 min) | Zagadka o jeżu, oglądanie liści i szyszek | Burza mózgów: co wiemy o jeżach, a co chcemy wiedzieć? |
| Film (4 min) | Oglądamy w całości, bez przerw | Oglądamy z pauzami przy etapach przygotowań |
| Rozmowa (10 min) | Co jadł jeżyk? Z czego zbudował domek? | Porównanie jeża latem i zimą, kto jeszcze śpi zimą |
| Ruch (5 min) | Zabawa „Jeże szukają liści” i zwijanie się w kulkę na sygnał | Pantomima: jeż je, buduje gniazdo, zasypia, budzi się |
| Karta pracy (15 min) | Grafomotoryka: kolce jeża | Uzupełnianie etapów snu zimowego, krótkie zdania |
Po filmie świetnie sprawdzają się karty z jeżem, w których dzieci rzucają kostką i dorysowują wzory na kolcach – rozwijają rękę i liczenie, a jednocześnie utrwalają temat. Gotowe materiały na Dzień Jeża znajdziesz w kategorii sklepu poniżej.
Pytania do rozmowy z dziećmi po obejrzeniu filmu
- Co jadł jeżyk jesienią i dlaczego tak dużo?
- Z czego jeż zbudował swój domek na zimę?
- Co działo się z serduszkiem jeża, kiedy zasnął?
- Jakie inne zwierzęta przesypiają zimę? Kto zimą nie śpi?
- Kiedy jeż się obudził i co zrobił najpierw?
- Jak dziewczynka i mama pomogły jeżowi? Co my możemy zrobić?
Więcej z kategorii
Dzień Jeża i zwierzęta przed zimą – materiały do druku
Promocja w sklepie
Kup 2 materiały, trzeci dostajesz gratis
W sklepie Kwiecień Academy stale działa promocja 2+1: dodaj do koszyka trzy materiały, a najtańszy zostanie odliczony automatycznie przy kasie, bez kodu. Do kart z jeżem dobrze pasuje „Wyturlaj misia” na Dzień Pluszowego Misia – te same zasady, więc dzieci od razu wiedzą, jak grać. Zobacz materiały na Dzień Jeża →
Najczęstsze pytania
Kiedy jeż zapada w sen zimowy?
W Polsce zwykle w listopadzie, gdy temperatura na dłużej spada w okolice zera i brakuje owadów. Jeże śpią najczęściej do marca lub kwietnia – dokładny termin zależy od pogody i od tego, ile jeż zdążył zjeść jesienią.
Ile waży jeż przed snem zimowym?
Młody jeż powinien przed zimą ważyć co najmniej około 600 gramów. Jeśli waży mniej, może nie mieć wystarczająco dużo tłuszczu, żeby przetrwać do wiosny.
Gdzie śpi jeż w zimie?
W gnieździe, które sam buduje z liści, suchej trawy i mchu – najczęściej pod krzakiem, w stosie gałęzi, pod żywopłotem albo w domku dla jeża w ogrodzie.
Czy jeż budzi się w czasie zimy?
Tak, na krótko. Jeże czasem wybudzają się i zmieniają gniazdo. Każda pobudka kosztuje je jednak dużo energii, dlatego nie wolno ich budzić ani niszczyć im kryjówek.
Czym można dokarmiać jeża jesienią?
Najbezpieczniej postawić płytką miseczkę z wodą. Jeżom nie wolno dawać mleka ani chleba, bo im szkodzą. W razie wątpliwości warto zapytać ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt.
Czy film o jeżu jest płatny?
Nie. Film „Jak jeż szykuje się do snu zimowego” można obejrzeć za darmo bezpośrednio w tym wpisie, bez logowania i bez zakupu. Nadaje się dla przedszkola i klas 1–3.
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy
Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.
Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.
