Poniżej znajdziesz dwadzieścia cztery gotowe aktywności podzielone według celu, nie według przedmiotu. Każda mieści się w kwadransie i nie wymaga przygotowań dłuższych niż pięć minut.

To bank pomysłów do wybierania, nie plan do realizacji po kolei. Gotowy rozkład pierwszego dnia opisuję osobno we wpisach materiały na pierwszy dzień w klasie 1 oraz pierwszy dzień szkoły w klasach 1–3.

Jak rozłożyć aktywności w tygodniu

Po dwóch miesiącach swobody dzieci nie wracają od razu do wydolności z czerwca. Poniższy rozkład uwzględnia to bez rezygnacji z sensownej pracy.

6 aktywności ruchowych

Pierwsza kategoria, po którą warto sięgać najczęściej. Ruch rozwiązuje we wrześniu więcej problemów niż jakakolwiek rozmowa o zachowaniu.

1. Wakacyjny berek. Zamiast klasycznego łapania — kto zostanie złapany, mówi jedno słowo kojarzące się z latem i wraca do gry.
2. Ustaw się według. Klasa ustawia się w rzędzie według miesiąca urodzenia, wzrostu albo długości imienia. Bez rozmowy, tylko na gesty.
3. Cztery kąty. Każdy kąt sali to inna odpowiedź na pytanie: morze, góry, miasto, dom. Dzieci przemieszczają się, a Ty widzisz podziały w grupie.
4. Lustro w parach. Jedno dziecko wykonuje ruchy, drugie odbija. Po minucie zmiana. Wymusza uważność bez wysiłku poznawczego.
5. Sygnał i stop. Dzieci chodzą po sali, na dźwięk zatrzymują się w bezruchu. Przygotowuje grunt pod sygnał ciszy używany później przez cały rok.
6. Chusta animacyjna. Najbardziej uniwersalne narzędzie pierwszego tygodnia — działa w przedszkolu i w klasie trzeciej, integruje bez konieczności mówienia o sobie.

Na blok ruchowy i integracyjny

Zabawy z chustą animacyjną – 70 zabaw dla dzieci

Chusta rozwiązuje najtrudniejszy problem pierwszego tygodnia: dzieci mają nadmiar energii i za mało cierpliwości na rozmowę. 70 zabaw w pięciu kategoriach — ruchowych, integracyjnych, edukacyjnych, muzycznych i wyciszających — to materiał na cały wrzesień, bez konieczności szukania czegokolwiek wieczorem.

17,00 zł · PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

6 aktywności integracyjnych

Druga kategoria, kluczowa zwłaszcza wtedy, gdy w grupie pojawiły się nowe osoby. Wszystkie poniższe zaczynają się od par lub małych grup, nie od kręgu — dziecko nieśmiałe powie coś jednej osobie, ale nie dwudziestu.

1. Wywiad w parach. Dzieci wypytują się nawzajem, a potem każdy przedstawia partnera, nie siebie. Wymusza uważne słuchanie.
2. Trzy zdania, jedno zmyślone. Każdy zapisuje trzy fakty o sobie, klasa zgaduje, który jest nieprawdziwy.
3. Znajdź kogoś, kto… Karta z zadaniami w rodzaju „znajdź kogoś, kto ma kota” — dzieci krążą po sali i rozmawiają z wieloma osobami.
4. Wspólna cecha. Grupy czteroosobowe szukają trzech rzeczy, które mają wspólne, poza oczywistymi. Zaskakująco skuteczne przy przemieszaniu klas.
5. Sieć z włóczki. Dzieci w kręgu przerzucają kłębek, mówiąc coś miłego o osobie, do której rzucają. Powstaje widoczna sieć powiązań.
6. Mapa miejsc. Duża kartka, każdy zaznacza jedno miejsce z wakacji — może to być podwórko albo park, nie tylko wyjazd.

Więcej scenariuszy tego typu zebrałam we wpisach integracja klasy na początku roku szkolnego oraz zabawy integracyjne na początek roku.

6 aktywności plastycznych

Plastyka jest we wrześniu najłagodniejszym sposobem powrotu do pracy przy stoliku — wymaga skupienia, ale nie stawia nikogo w sytuacji sprawdzianu.

1. Wspólna kolorowanka na dużym formacie. Rozłożona na podłodze wymusza dogadanie się, kto koloruje co.
2. Portret sąsiada z ławki. Rysowanie bez patrzenia na kartkę daje efekty, które rozładowują atmosferę lepiej niż jakikolwiek żart.
3. Wakacyjna pocztówka. Dziecko rysuje jedno miejsce i pisze zdanie — działa też dla tych, którzy nigdzie nie wyjechali.
4. Drzewo klasy. Pień na ścianie od Ciebie, liście od dzieci. Rośnie przez cały rok.
5. Moje imię jako obraz. Litery imienia zamienione w rysunek. Świetnie sprawdza się w klasie pierwszej.
6. Lapbook na start roku. Rozkłada się na kilka dni, więc rozwiązuje problem drugiego i trzeciego dnia.

Na kilka dni, nie na jeden

Lapbook Rozpoczęcie Roku

Lapbook rozwiązuje problem, o którym w sierpniu nikt nie myśli: co robić drugiego i trzeciego dnia. Dziecko dokłada elementy stopniowo, praca rośnie przez cały tydzień, a gotowa teczka wraca do domu jako pierwszy widoczny dowód, że w szkole coś się dzieje.

10,50 zł · PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

6 aktywności spokojnych

Kategoria najczęściej pomijana, a we wrześniu potrzebna najbardziej. Po wakacjach dzieci muszą na nowo nauczyć się ciszy — a cisza jest umiejętnością, nie stanem naturalnym.

1. Słuchanie dźwięków. Minuta w bezruchu, potem wyliczanie, co kto usłyszał. Najprostsze i zaskakująco skuteczne.
2. Oddech z liczeniem. Wdech na cztery, wydech na sześć, pięć powtórzeń. Działa też jako narzędzie po konflikcie.
3. Karta o mnie. Praca indywidualna w ciszy, a przy okazji materiał diagnostyczny dla Ciebie.
4. Czytanie na dywanie. Ty czytasz, dzieci słuchają. Wraca rytuał, który zniknął na dwa miesiące.
5. Rysowanie do muzyki. Spokojny utwór, kartka, żadnego tematu. Nikt niczego nie ocenia.
6. Kącik ciszy. Miejsce, do którego można pójść na kilka minut. Wprowadzone we wrześniu działa przez cały rok.

Gdy grupa potrzebuje wrócić do równowagi

Chwila ciszy – zabawy wyciszające dla dzieci

Polecenie „uspokójcie się” wypowiada się łatwo, natomiast trudniej dać dzieciom konkretny sposób na to uspokojenie. Zestaw gotowych zabaw wyciszających przydaje się po konflikcie, przed odpoczynkiem i zawsze wtedy, gdy energia w sali przekracza to, co da się wykorzystać.

12,00 zł · PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

Co zmienić w przedszkolu

Większość powyższych aktywności działa też w grupie przedszkolnej, natomiast trzy rzeczy wymagają dostosowania.

Krótsze bloki

W przedszkolu realny czas skupienia we wrześniu to 10–15 minut, nie dwadzieścia. Lepiej zaplanować trzy krótkie aktywności niż jedną dłuższą, choćby wydawała się ciekawsza.

Bez zadań opartych na piśmie

Wszystko, co wymaga czytania lub pisania, zastąp rysunkiem, gestem albo obrazkiem. Dotyczy to również kart pracy — u przedszkolaka karta o sobie oznacza rysunek, nie wypełnianie rubryk.

Adaptacja przed integracją

W grupie najmłodszej wrzesień to przede wszystkim adaptacja, a dopiero potem integracja. Dziecko, które płacze za rodzicem, nie jest gotowe na zabawę w poznawanie innych. Kolejność ma tu znaczenie i nie warto jej przyspieszać.

Organizację przestrzeni, która ułatwia ten okres, opisuję we wpisach strefy w przedszkolu oraz organizacja sali przedszkolnej.

Przy większej liczbie pobrań w ciągu roku warto policzyć Skarbiec — abonament daje nielimitowany dostęp do całej bazy za 39 zł miesięcznie, 179 zł za pół roku albo 299 zł za rok. Zasady promocji jednorazowej opisuje regulamin promocji 2+1.

Najczęstsze pytania o pierwsze zajęcia po wakacjach