Przez lata w przedszkolach mówiło się głównie o kącikach: kąciku czytelniczym, plastycznym, przyrodniczym czy konstrukcyjnym. Wraz z nową podstawą programową coraz częściej pojawia się jednak pojęcie stref aktywności dzieci.
I bardzo dobrze, bo nie chodzi tu wyłącznie o zmianę nazwy.
Strefa to coś więcej niż ładnie podpisany regał. To przemyślana przestrzeń, która ma pomagać dziecku działać, wybierać, odpoczywać, tworzyć, eksperymentować i uczyć się przez codzienne doświadczenia.
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego, stosowana od roku szkolnego 2026/2027, wskazuje, że organizacja przestrzeni w przedszkolu powinna umożliwiać dzieciom podejmowanie różnorodnych aktywności, a także wspierać ich samodzielność, sprawczość i codzienne funkcjonowanie.
Czym są strefy aktywności w przedszkolu?
Strefy aktywności to wydzielone miejsca w sali, przedszkolu lub poza budynkiem, które zachęcają dzieci do określonego rodzaju działania. Mogą być stałe, czyli obecne przez cały rok, albo czasowe, przygotowywane na konkretny temat, projekt, porę roku czy wydarzenie.
Najważniejsze jest to, aby strefa nie była tylko dekoracją.
Dobrze przygotowana strefa powinna odpowiadać na pytanie:
Co dziecko może tu samodzielnie zrobić?
Może wybrać książkę.
Może zbudować konstrukcję.
Może odpocząć.
Może sprawdzić, co stanie się z lodem w ciepłej wodzie.
Może stworzyć pracę plastyczną.
Może pobawić się w odgrywanie ról.
Może obserwować, porównywać, układać, eksperymentować i podejmować decyzje.
Właśnie dlatego strefy aktywności są tak ważne. One nie tylko porządkują salę, ale realnie wspierają rozwój dziecka.
Strefy aktywności a nowa podstawa programowa 2026
W podstawie programowej znajdziemy zapis, że wskazane jest organizowanie z dziećmi stałych i czasowych stref w budynku przedszkola i poza nim, które pozwalają na podejmowanie różnorodnych aktywności. Jako stałe proponuje się strefy rozwijające: czytelnictwo, budowanie i konstruowanie, działania artystyczne, umiejętność odpoczywania oraz odkrywanie świata nauki i przyrody.
To bardzo praktyczna wskazówka dla nauczyciela. Nie chodzi o to, żeby nagle wywrócić całą salę do góry nogami. Chodzi o to, aby spojrzeć na przestrzeń inaczej.
Nie pytamy już tylko:
Czy mam kącik czytelniczy?
Pytamy raczej:
Czy dzieci mają spokojne, dostępne miejsce, w którym mogą obcować z książką?
Czy materiały są na wysokości dziecka?
Czy dziecko może samo wybrać aktywność?
Czy strefa wspiera działanie, a nie tylko dobrze wygląda na zdjęciu?
Jakie strefy warto przygotować w przedszkolu?
1. Strefa czytania
To spokojne, przytulne miejsce, w którym dziecko może usiąść z książką, obejrzeć ilustracje, posłuchać opowieści albo odpocząć od głośniejszej zabawy.
Warto zadbać o:
miękkie siedzisko, poduszki lub dywanik,
książki obrazkowe, sensoryczne i z dużą czcionką,
książki dostępne dla dzieci, a nie tylko dla nauczyciela,
spokojną dekorację, która nie przytłacza,
miejsce na książki związane z aktualnym tematem tygodnia.
To nie musi być ogromna biblioteczka. Czasem wystarczy mały regał, koszyk książek i plakat, który pokaże dzieciom, że to miejsce służy do czytania, oglądania i wyciszenia.
2. Strefa budowania i konstruowania
To miejsce dla klocków, pudełek, rolek, patyczków, kartonów, nakrętek i innych materiałów konstrukcyjnych. Dzieci mogą tu budować, burzyć, sprawdzać, poprawiać, współpracować i szukać rozwiązań.
Ta strefa świetnie wspiera:
myślenie matematyczne,
planowanie,
koordynację ręka–oko,
współpracę,
wyobraźnię przestrzenną,
rozwiązywanie problemów.
Warto przewidzieć też miejsce na ekspozycję budowli. Dla dziecka komunikat „Twoja konstrukcja może tu zostać do jutra” bywa naprawdę ważny.
3. Strefa działań artystycznych
To przestrzeń, w której dziecko może tworzyć, eksperymentować z materiałami i wyrażać siebie. Wcale nie musi być idealnie czysta i instagramowa. Ma być dostępna, bezpieczna i zachęcająca do działania.
Mogą znaleźć się tu:
kredki, pastele, mazaki,
papier w różnych formatach,
bibuła, ścinki, gazety, materiały z odzysku,
kleje, nożyczki, dziurkacze,
instrumenty, rekwizyty, stroje do odgrywania ról,
miejsce na wystawę prac dzieci.
W tej strefie szczególnie ważne jest, żeby dziecko nie tylko „wykonywało pracę według wzoru”, ale miało przestrzeń na własny pomysł.
4. Strefa odpoczynku i wyciszenia
To jedna z najważniejszych zmian w myśleniu o sali przedszkolnej. Dziecko ma prawo do aktywności, ale ma też prawo do odpoczynku.
Strefa wyciszenia nie jest karą.
Nie jest miejscem „dla niegrzecznych dzieci”.
To przestrzeń, w której dziecko może odzyskać spokój.
Można umieścić tam:
miękkie siedzisko lub pufę,
poduszkę, kocyk, przytulankę,
słuchawki wyciszające,
gniotki, butelki sensoryczne, proste zabawki antystresowe,
kartę emocji,
plakat przypominający: „Tu mogę odpocząć”.
Podstawa programowa zwraca uwagę na potrzebę tworzenia miejsc pomocnych szczególnie dzieciom wymagającym wsparcia w regulacji emocji i przetwarzaniu bodźców sensorycznych.
5. Strefa odkrywania świata nauki i przyrody
To miejsce na obserwowanie, badanie, porównywanie i zadawanie pytań. Dzieci mogą tu sprawdzać, co pływa, co tonie, jak pachną zioła, jak zmienia się roślina, co widać przez lupę albo jak wyglądają kamienie z bliska.
W tej strefie przydadzą się:
lupy, pojemniki, tacki,
materiały naturalne: liście, kasztany, kamienie, szyszki,
proste plansze obserwacji,
słoiki, pipety, lejki,
kalendarz pogody,
mini ogródek, sadzonki lub zioła,
miejsce na dziecięce pytania.
To strefa, która pięknie łączy ciekawość, przyrodę, matematykę, język i samodzielne działanie.
A co ze strefami czasowymi?
Strefy czasowe to świetny sposób na pracę tematyczną i projektową. Można je przygotować na kilka dni, tydzień albo miesiąc.
Przykłady stref czasowych:
strefa jesieni,
strefa emocji,
strefa bezpieczeństwa,
strefa dinozaurów,
strefa kosmosu,
strefa zawodów,
strefa eksperymentów,
strefa projektu edukacyjnego,
strefa świąteczna,
strefa adaptacyjna na początek roku.
Taka strefa nie musi być duża. Może to być stolik, półka, tablica, fragment dywanu albo mobilny koszyk z materiałami. Najważniejsze, żeby dziecko mogło z niej korzystać, a nie tylko na nią patrzeć.
Strefa to nie gazetka
To bardzo ważne, bo łatwo wpaść w pułapkę pięknych dekoracji.
Gazetka jest dla oka.
Strefa jest dla działania.
Oczywiście plakaty, podpisy, etykiety i oznaczenia są potrzebne. Pomagają dzieciom orientować się w przestrzeni, porządkują salę i wspierają samodzielność. Ale nie powinny zastępować prawdziwej aktywności dziecka.
W podstawie programowej podkreślono, że dzieci najlepiej uczą się przez osobiste działanie i zaangażowanie, a pomoce drukowane mają charakter uzupełniający.
I to jest bardzo ważny kierunek:
materiały do druku mają pomagać nauczycielowi organizować przestrzeń, wprowadzać zasady, utrwalać wiedzę i inspirować dzieci, ale centrum nadal pozostaje dziecko i jego działanie.
Jak dobrze zaplanować strefy w sali?
Przed przygotowaniem stref warto zadać sobie kilka prostych pytań:
Czy dziecko wie, co może robić w tym miejscu?
Czy materiały są dostępne na wysokości dzieci?
Czy strefa jest bezpieczna?
Czy dzieci mogą korzystać z niej samodzielnie?
Czy strefa nie jest przeładowana?
Czy można ją łatwo uporządkować?
Czy odpowiada na potrzeby grupy?
Czy daje dziecku wybór?
Czasem lepiej przygotować mniej stref, ale dobrze działających, niż zapełnić salę podpisami, z których dzieci realnie nie korzystają.
Co może ułatwić nauczycielowi organizację stref?
Najbardziej pomagają proste i czytelne materiały:
plansze z nazwami stref,
etykiety na pojemniki,
plakaty z zasadami korzystania ze strefy,
karty aktywności,
inspiracje do zabaw,
karty obserwacji,
elementy do gazetki informacyjnej dla rodziców,
materiały rotacyjne do stref czasowych.
Dzięki nim dzieci szybciej rozumieją, gdzie co się znajduje, jak korzystać z materiałów i jak dbać o porządek po skończonej aktywności.
Strefy aktywności w przedszkolu – mały krok, duża zmiana
Strefy aktywności nie muszą oznaczać remontu sali ani kupowania nowych mebli. Często wystarczy inaczej uporządkować to, co już jest.
Koszyk z książkami może stać się strefą czytania.
Półka z klockami może stać się strefą konstruowania.
Mały dywanik z poduszką może stać się strefą odpoczynku.
Tacka z lupą, liśćmi i słoiczkiem może stać się strefą odkrywania przyrody.
Najważniejsze, żeby dziecko mogło w tej przestrzeni działać, wybierać, próbować i czuć, że sala jest także jego miejscem.
Bo dobrze zaplanowana sala przedszkolna nie jest tylko ładna.
Ona pracuje razem z nauczycielem.
