Ten wpis dotyczy wyłącznie wizualnej strony zasad: rozmiaru, miejsca, kontrastu i liczby elementów na ścianie. Same sformułowania reguł zebrałam osobno w tekście zasady klasowe do druku, a sposób przygotowania i wydruku opisuję we wpisie kodeks klasowy do druku.

Ile plansz na jedną ścianę

Praktyczna granica to pięć elementów w jednym polu widzenia. Powyżej tej liczby ściana zamienia się w tło, a poszczególne plansze przestają być rozpoznawane jako osobne komunikaty.

Jeśli po zsumowaniu wychodzi więcej niż pięć elementów na tej samej ścianie, rozdziel je między różne miejsca w sali. Plan dnia przy drzwiach, emocje w kąciku wyciszenia, zasady przy dywanie — każdy komunikat trafia wtedy tam, gdzie jest faktycznie potrzebny.

Przebodźcowanie — problem, o którym się nie mówi

Kolorowa sala uchodzi za dobrą salę, tymczasem nadmiar bodźców wzrokowych realnie utrudnia część dzieciom skupienie. Dotyczy to szczególnie uczniów z ADHD, ze spektrum autyzmu oraz z nadwrażliwością sensoryczną — czyli w praktyce kilku osób w każdej klasie.

Objawy przeciążonej ściany są dość charakterystyczne. Dzieci przestają reagować na plansze, do których wcześniej wracały. Wskazanie zasady palcem nie działa, bo uczeń nie potrafi wyłowić właściwej z tła. Nauczyciel sam zaczyna szukać wzrokiem odpowiedniego arkusza.

Rozwiązaniem nie jest rezygnacja z pomocy wizualnych, lecz ich rotacja. Plansze związane z aktualnym tematem wiszą przez dwa–trzy tygodnie, po czym wracają do teczki. Na ścianie zostaje wyłącznie to, co obowiązuje przez cały rok: zasady, sygnalizator hałasu i plan dnia.

Wysokość, format i kontrast

Wysokość

Sto dziesięć do stu trzydziestu centymetrów w klasach 1–3, sto do stu dwudziestu w przedszkolu. Sprawdzenie zajmuje chwilę: kucnij przy ławce i popatrz, co widać z tej perspektywy. Plansze powieszone nad tablicą trafiają do dorosłych, natomiast dziecko nie ma ich w codziennym polu widzenia.

Format

A4 to minimum dla plansz oglądanych z odległości do trzech metrów. Przy większych salach albo przy ustawieniu plansz z tyłu warto sięgnąć po A3. Zasada praktyczna mówi, że litera powinna mieć około jednego centymetra wysokości na każdy metr odległości od czytającego.

Kontrast

Ciemny tekst na jasnym tle czyta się najlepiej. Odwrotne zestawienie oraz kolorowy napis na kolorowym tle wyglądają efektownie na zdjęciu, natomiast z odległości tracą czytelność. Warto też ograniczyć liczbę kolorów — jedna paleta dla wszystkich plansz z zasadami czyni z nich rozpoznawalną grupę, a nie przypadkowy zbiór.

Która ściana

Wybór ściany bywa traktowany jako kwestia miejsca, tymczasem decyduje o skuteczności bardziej niż format plansz.

Ściana frontowa, z tablicą, jest najgorszym wyborem. Jest już przeciążona bodźcami, a dodatkowo dziecko patrzy na nią wtedy, gdy ma skupić się na treści lekcji. Zasady konkurują wówczas z tym, co mówisz.

Ściana boczna albo ta przy dywanie sprawdza się najlepiej. Podczas rozmowy o zasadach wystarczy odwrócić grupę, a plansze stają się naturalnym punktem odniesienia. W przedszkolu wybieraj tę przy miejscu zajęć w kręgu.

Ściana za plecami dzieci nadaje się wyłącznie na materiały pomocnicze — alfabet, tabliczkę mnożenia, prace uczniów. Zasady umieszczone tam wymagają odwracania się, przez co nikt do nich nie sięga.

Ściana jako system, nie zbiór plakatów

Najskuteczniejsze sale mają ściany zorganizowane według funkcji, nie według tego, co akurat udało się wydrukować. Warto rozplanować je raz, przed wrześniem, i trzymać się układu przez cały rok.

Trzy stałe punkty

• Zasady — co robimy i jak się do siebie odnosimy. Wiszą cały rok, bez zmian.
• Regulacja — sygnalizator hałasu i tablica emocji. Narzędzia codziennego użytku, obsługiwane przez dzieci.
• Orientacja — plan dnia, dyżury, kalendarz. Odpowiadają na pytanie „co teraz i co potem”.

Wszystko poza tymi trzema kategoriami traktuj jako element rotacyjny. Prace dzieci, materiały tematyczne i dekoracje sezonowe mają swoje miejsce, natomiast nie powinny mieszać się z planszami, do których wracasz codziennie.

O rozplanowaniu całej sali piszę szerzej w tekstach dekoracje do sali szkolnej oraz strefy w przedszkolu.

Przy większej liczbie pobrań w ciągu roku warto policzyć Skarbiec — abonament daje nielimitowany dostęp do całej bazy za 39 zł miesięcznie, 179 zł za pół roku albo 299 zł za rok. Zasady promocji jednorazowej opisuje regulamin promocji 2+1.

Najczęstsze pytania o plansze z zasadami