Dzień Tolerancji – scenariusz zajęć dla klas 1–3

Scenariusz na 45 minut, pięć poziomów różnic od neutralnych do trudnych, ćwiczenie z dwoma jabłkami i tabela pokazująca, gdzie tolerancja się kończy.

Dzień Tolerancji obchodzimy 16 listopada. W klasach 1–3 słowo „tolerancja” warto zamienić na trzy pytania: czym się różnimy, co z tego wynika i jak się wtedy zachować. Kluczowa jest granica — tolerancja nie oznacza znoszenia przezywania, popychania ani wykluczania z zabawy.

Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej – gotowy pakiet dla szkoły, PDF do druku, Kwiecień Academy

Pakiet na pięć dni

Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej

Pięć gotowych lekcji o granicach, przemocy, roli świadka, cyberprzemocy i szukaniu pomocy. Naturalne rozwinięcie tematu tolerancji na cały tydzień pracy wychowawczej.

PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

Kiedy jest Dzień Tolerancji i co on właściwie znaczy

Międzynarodowy Dzień Tolerancji obchodzimy 16 listopada. Ustanowiło go UNESCO w 1995 roku, w pięćdziesiątą rocznicę swojego powstania, przyjmując wtedy Deklarację Zasad Tolerancji.

Słowo „tolerancja” jest dla dziecka puste — i warto to przyznać zamiast je tłumaczyć słownikowo. W klasach 1–3 działa zamiana na trzy konkretne pytania: czym się różnimy, co z tego wynika, jak się wtedy zachować. To wystarczy na pełną godzinę zajęć i nie wymaga od dziecka rozumienia abstrakcji.

Tolerancja w klasie trzeciej nie polega na akceptowaniu wszystkiego. Polega na tym, że różnica nie jest powodem do wykluczenia — i to jest zdanie, które dziecko rozumie od razu.

Czym się różnimy — punkt wyjścia

Zajęcia zaczynamy od różnic oczywistych i neutralnych, a nie od tych trudnych. Dziecko musi najpierw zobaczyć, że różnice są normalne, zanim zacznie rozmawiać o tych, które bywają powodem dokuczania.

PoziomRóżniceĆwiczenie
1. Neutralnywzrost, kolor oczu, ulubiony kolor, liczba rodzeństwaustawianie się w rzędach według cechy
2. Preferencjeco lubimy jeść, w co lubimy się bawić, czego się boimygłosowanie przez podniesienie ręki
3. Umiejętnościjeden szybko biega, inny szybko czytamapa mocnych stron klasy
4. Potrzebyktoś potrzebuje ciszy, ktoś okularów, ktoś więcej czasurozmowa o tym, co komu pomaga
5. Pochodzenie i językskąd jesteśmy, w jakim języku mówimy w domumapa i powitania w różnych językach

Scenariusz zajęć na 45 minut

CzasCo robimyCel
0–5 minUstawiamy się według wzrostu, potem według koloru oczu, potem według miesiąca urodzeniapokazanie, że za każdym razem powstaje inna grupa
5–12 minRozmowa: czy któraś z tych grup była lepsza od innejwniosek, że różnica nie tworzy hierarchii
12–20 minDwa jabłka — jedno ładne, jedno obite. Mówimy do jednego miłe rzeczy, do drugiego przykre. Po zajęciach kroimy obadoświadczenie: z zewnątrz nie widać, co w środku
20–30 minHistoryjki: ktoś nowy w klasie, ktoś mówi z akcentem, ktoś nie może biegaććwiczenie reakcji w konkretnych sytuacjach
30–40 minPraca plastyczna: mapa mocnych stron klasy albo wspólny plakatutrwalenie, efekt na gazetkę
40–45 minKażdy kończy zdanie: „W naszej klasie każdy ma prawo…”podsumowanie własnymi słowami

O jabłkach: to ćwiczenie jest bardzo mocne i warto je przeprowadzić uczciwie — jabłko naprawdę trzeba potrząsać i obijać przez kilka dni, żeby w środku było widać brąz. Zrobione „na niby” dzieci przejrzą natychmiast.

Karty pracy i ćwiczenia pisemne

  • Mapa mocnych stron — każde dziecko wpisuje jedną rzecz, w której jest dobre, i jedną, w której dobry jest kolega
  • Dokończ zdanie — „Kiedy ktoś jest inny niż ja, to…”
  • Co byś zrobił — trzy krótkie historyjki z otwartym zakończeniem
  • Słownik życzliwości — zwroty, które pomagają: „usiądź z nami”, „mogę ci pomóc”, „przepraszam”
  • List do nowego ucznia — dla klas 2–3, ćwiczenie empatii i redagowania

Gdzie kończy się tolerancja — rozmowa, której nie warto omijać

Przy starszych dzieciach prędzej czy później pada pytanie: „to znaczy, że mam tolerować, jak ktoś mnie bije?”. Odpowiedź jest jednoznaczna i warto ją mieć przygotowaną.

SytuacjaCzy to kwestia tolerancjiCo mówimy dziecku
Kolega lubi inne bajki niż jatakNie musisz lubić tego samego. Nie wyśmiewamy cudzych wyborów.
Ktoś mówi w innym języku w domutakTo ciekawe, a nie dziwne. Możesz go zapytać, jak się mówi „cześć”.
Ktoś potrzebuje więcej czasu na zadanietakKażdy pracuje w swoim tempie. Czekanie to nie strata.
Ktoś mnie przezywanieTo nie jest różnica, to krzywdzenie. Masz prawo powiedzieć „przestań” i powiedzieć dorosłemu.
Ktoś mnie popycha albo bijenieNikt nie ma prawa cię bić. Zawsze mówisz o tym dorosłemu.
Ktoś wyklucza kogoś z zabawynieRóżnica nie jest powodem do wykluczenia — to jest właśnie granica.

Ta tabela jest sercem całych zajęć. Bez niej dzieci wychodzą z przekonaniem, że tolerancja oznacza znoszenie wszystkiego — a to prowadzi dokładnie tam, gdzie nie chcemy: do milczenia ofiar przemocy rówieśniczej.

Gazetka i co zostaje po zajęciach

  • Mapa mocnych stron klasy — działa najlepiej, bo każde dziecko jest na niej wymienione z czymś dobrym
  • Zdania „W naszej klasie każdy ma prawo…” — wypisane i podpisane przez dzieci
  • Słownik życzliwości — zwroty wywieszone na stałe, do których można wracać przez cały rok
  • Dwa jabłka — zdjęcie przekroju z podpisem, jako pamiątka z doświadczenia

Materiały o emocjach, relacjach i bezpieczeństwie w grupie znajdziesz w kategorii Bezpieczna godzina wychowawcza.

Promocja w sklepie

Kup 2 materiały, trzeci dostajesz gratis

W sklepie Kwiecień Academy stale działa promocja 2+1: dodaj do koszyka trzy materiały, a najtańszy zostanie odliczony automatycznie. Zobacz jesienne materiały →

Najczęstsze pytania

Kiedy jest Międzynarodowy Dzień Tolerancji

16 listopada. Ustanowiło go UNESCO w 1995 roku, w pięćdziesiątą rocznicę swojego powstania, wraz z przyjęciem Deklaracji Zasad Tolerancji.

Jak wytłumaczyć dziecku, czym jest tolerancja

Zamieniając słowo na trzy pytania: czym się różnimy, co z tego wynika i jak się wtedy zachować. Definicja słownikowa jest dla dziecka pusta, konkretna sytuacja z klasy — nie.

Od jakich różnic zaczynać zajęcia

Od neutralnych: wzrost, kolor oczu, miesiąc urodzenia, ulubiony kolor. Dziecko musi najpierw zobaczyć, że różnice są normalne, zanim przejdziemy do tych, które bywają powodem dokuczania.

Czy tolerancja oznacza, że mam znosić przezywanie

Nie i to jest najważniejsze zdanie tych zajęć. Przezywanie, popychanie i wykluczanie z zabawy to nie różnice, tylko krzywdzenie — tu tolerancja się kończy, a zaczyna reagowanie.

Na czym polega ćwiczenie z dwoma jabłkami

Do jednego jabłka mówimy miłe rzeczy, drugim potrząsamy i mówimy przykre. Po kilku dniach kroimy oba — z zewnątrz wyglądają podobnie, w środku obite jest brązowe. Ćwiczenie trzeba przeprowadzić uczciwie, bo zrobione na niby dzieci od razu przejrzą.

Co zostawić w klasie po zajęciach

Mapę mocnych stron klasy, na której każde dziecko jest wymienione z czymś dobrym, zdania „W naszej klasie każdy ma prawo…” oraz słownik życzliwości ze zwrotami, do których można wracać cały rok.

Magdalena Kwiecień
Magdalena Kwiecień
Serce Kwiecień Academy
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
👩‍🏫 O mnie

Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy

Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.

Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.

💛Tworzę materiały pełne serca, ciepła i dziecięcej radości
🎨Łączę estetykę z praktycznymi rozwiązaniami dla nauczycielek i rodziców
📚Projektuję materiały edukacyjne, które wspierają naukę i rozwój dzieci
🌸Wierzę, że piękne materiały potrafią zamienić naukę w wyjątkową przygodę

Najnowsze materiały

Łańcuch praw dziecka „Mam prawo do…” – praca plastyczna do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Łańcuch praw dziecka „Mam prawo do…” – praca plastyczna do druku
Plecak moich praw – wklejanka z kieszonką na Dzień Praw Dziecka | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Plecak moich praw – wklejanka z kieszonką na Dzień Praw Dziecka | PDF do druku
Prawa dziecka – ilustrowana wklejanka do zeszytu A4 i A5 | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Prawa dziecka – ilustrowana wklejanka do zeszytu A4 i A5 | PDF do druku
Świąteczne sweterki – 20 kolorowanek do druku i wycinania | PDF A4 – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Świąteczne sweterki – 20 kolorowanek do druku i wycinania | PDF A4
Zimowe sweterki do kolorowania i wycinania – 20 wzorów A4 | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Zimowe sweterki do kolorowania i wycinania – 20 wzorów A4 | PDF do druku
Wigilijny stół – świąteczna wycinanka i karty demonstracyjne do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Wigilijny stół – świąteczna wycinanka i karty demonstracyjne do druku
Kto mieszka w piernikowym domku? Świąteczna układanka dla dzieci – PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Kto mieszka w piernikowym domku? Świąteczna układanka dla dzieci – PDF do druku
Zimowe rękawiczki – znajdź drugą połówkę! Układanka dla dzieci do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Zimowe rękawiczki – znajdź drugą połówkę! Układanka dla dzieci do druku
Śnieżne gwiazdki – znajdź drugą połówkę! Zimowa układanka do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Śnieżne gwiazdki – znajdź drugą połówkę! Zimowa układanka do druku
Zimowe karty ruchowe – 40 zabaw dla dzieci | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Zimowe karty ruchowe – 40 zabaw dla dzieci | PDF do druku
Który to dziadek do orzechów? 30 świątecznych zagadek obrazkowych do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Który to dziadek do orzechów? 30 świątecznych zagadek obrazkowych do druku
Ocalić Święta – Grinch kontra Przedszkolaki! – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Ocalić Święta – Grinch kontra Przedszkolaki!
Ocalić Gwiazdkę – operacja Grinch – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Ocalić Gwiazdkę – operacja Grinch
Grinch kontra Uczniowie – Kalendarz Adwentowy pełen psot i wyzwań! – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Grinch kontra Uczniowie – Kalendarz Adwentowy pełen psot i wyzwań!
Grinch – świąteczna praca plastyczna 3D z rolki po papierze toaletowym – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Grinch – świąteczna praca plastyczna 3D z rolki po papierze toaletowym
Elfy na L4 – rymowany scenariusz świąteczny dla dzieci – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Elfy na L4 – rymowany scenariusz świąteczny dla dzieci
Andrzejki – mega straszny pakiet – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Andrzejki – mega straszny pakiet
Andrzejki: Pakiet wróżb + Scenariusz Zajęć – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Andrzejki: Pakiet wróżb + Scenariusz Zajęć
Magiczne kule – andrzejkowa zabawa z latarką | 25 zagadek | PDF – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Magiczne kule – andrzejkowa zabawa z latarką | 25 zagadek | PDF
Woskowe zagadki – 24 karty na Andrzejki | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Woskowe zagadki – 24 karty na Andrzejki | PDF do druku
Wyturlaj Andrzejki – 13 kart pracy z kostką do gry | PDF do druku – materiał do druku PDF, Kwiecień Academy
Wyturlaj Andrzejki – 13 kart pracy z kostką do gry | PDF do druku