Dzień Praw Dziecka obchodzimy 20 listopada, w rocznicę przyjęcia Konwencji o prawach dziecka w 1989 roku. W przedszkolu warto omówić sześć–siedem praw zamienionych na konkretne sytuacje z dnia dziecka, a prawa i obowiązki omawiać osobno — prawa nie są nagrodą za dobre zachowanie.
Plakat do wspólnego kolorowania
Prawa Dziecka – kolorowanka XXL
Duży plakat z prawami dziecka do kolorowania przez całą grupę naraz. Po zamalowaniu wisi jako gotowa gazetka na cały listopad.
PDF do pobrania i druku
W tym artykule
Kiedy jest Dzień Praw Dziecka
Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka obchodzimy 20 listopada — w rocznicę przyjęcia Konwencji o prawach dziecka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1989 roku. Polska miała w powstaniu tego dokumentu realny udział: to z polskiej inicjatywy rozpoczęto prace nad konwencją, a jej duchowym patronem jest Janusz Korczak.
Dla dziecka w wieku przedszkolnym „prawa” to pojęcie abstrakcyjne. Działa dopiero wtedy, gdy zamienimy je na konkretne sytuacje z jego dnia: że ma prawo powiedzieć „nie chcę”, że nikt nie może go bić, że może się bawić i że ktoś ma obowiązek się nim zaopiekować.
Prawa dziecka nie są listą do wyrecytowania. Są odpowiedzią na pytanie, które dziecko zadaje samo: „czy mogę?”.
Które prawa omawiać w przedszkolu
| Prawo | Jak powiedzieć to dziecku | Sytuacja z życia grupy |
|---|---|---|
| Prawo do życia i rozwoju | Masz prawo rosnąć, uczyć się i próbować nowych rzeczy | nauka nowej umiejętności, nawet gdy nie wychodzi |
| Prawo do wychowania w rodzinie | Masz prawo być z bliskimi, którzy się tobą opiekują | rozmowa o różnych rodzinach w grupie |
| Prawo do nauki | Masz prawo chodzić do przedszkola i szkoły | dlaczego przychodzimy tu codziennie |
| Prawo do zabawy i odpoczynku | Masz prawo się bawić i odpoczywać | leżakowanie, przerwa, kącik wyciszenia |
| Prawo do bycia wysłuchanym | Masz prawo powiedzieć, co myślisz | koło poranne, wybór zabawy przez grupę |
| Prawo do ochrony przed przemocą | Nikt nie może cię bić ani celowo sprawiać ci bólu | zasady w grupie, reagowanie na popychanie |
| Prawo do prywatności | Masz prawo do swoich rzeczy i swoich tajemnic | szafka, plecak, nie zaglądamy bez pytania |
Prawa i obowiązki — jak to rozdzielić
Najczęstszy błąd przy tym temacie to zestawienie „masz prawa, ale masz też obowiązki” postawione jako warunek. Prawa dziecka nie są nagrodą za dobre zachowanie i nie znikają, gdy dziecko nie sprząta zabawek.
| Prawa | Zasady i obowiązki | |
|---|---|---|
| Skąd pochodzą | z konwencji, z faktu bycia dzieckiem | z umowy w grupie, z życia razem |
| Czy można je stracić | nie | zasady można renegocjować |
| Kto ich pilnuje | dorośli | cała grupa razem |
| Przykład | nikt nie może cię bić | odkładamy klocki na miejsce |
| Jak mówić | „masz prawo…” | „umówiliśmy się, że…” |
Warto te dwie rzeczy omawiać osobno, a nawet w różne dni. Wtedy dziecko nie wyciąga wniosku, że prawo do bezpieczeństwa zależy od tego, czy posprzątało.
Dziesięć pomysłów na zajęcia
- Mam prawo — obrazki. Dziecko losuje sytuację i mówi, jakie prawo widzi na obrazku.
- Kolorowanka XXL. Duży plakat z prawami kolorowany przez całą grupę na podłodze.
- Moje „nie”. Ćwiczenie mówienia „nie chcę” w bezpiecznych sytuacjach.
- Kto mi pomoże. Rysujemy dorosłych, do których dziecko może się zwrócić.
- Drzewo praw. Wspólne drzewo, na którym każde dziecko wiesza liść z jednym prawem.
- Historyjki obrazkowe. Co się stało, kto postąpił dobrze, co można było zrobić inaczej.
- Korczak dla dzieci. Krótka opowieść o Starym Doktorze, który słuchał dzieci.
- Nasza konstytucja grupy. Kilka zasad wymyślonych i podpisanych przez dzieci.
- Gazetka z prawami. Plansze plus prace dzieci, wisi cały listopad.
- Rozmowa w kole. Co ci pomaga, gdy jest ci smutno — wstęp do prawa do pomocy.
Janusz Korczak — jak o nim opowiedzieć
Korczak jest w tym temacie postacią kluczową, ale jego biografia w pełnej wersji jest dla przedszkolaka nie do udźwignięcia. Sprawdza się wersja skupiona na jednej rzeczy: że był dorosłym, który traktował dzieci poważnie.
„Nie ma dzieci — są ludzie” — to zdanie Korczaka wystarczy za całą lekcję. Dzieciom można je wyjaśnić prosto: że dziecko to nie jest ktoś mniej ważny, tylko ktoś mniejszy.
Co warto powiedzieć: że był lekarzem i pisarzem, że prowadził dom dla dzieci, że w tym domu dzieci miały własny sąd i własną gazetę, i że pytał je o zdanie w sprawach, o które dorośli zwykle nie pytają. To wystarczy — reszta jest tematem na klasy starsze.
Gazetka na Dzień Praw Dziecka
| Element | Forma | Uwagi |
|---|---|---|
| Tytuł | „Mam prawo” albo „Prawa dziecka” | krótko, dużymi literami |
| Plansze z prawami | obrazek plus jedno zdanie | maksymalnie 6–7 praw, nie cała konwencja |
| Prace dzieci | rysunki do wybranych praw | co najmniej połowa tablicy |
| Konstytucja grupy | lista zasad z podpisami dzieci | najczęściej czytany element przez rodziców |
| Cytat Korczaka | jedno zdanie | dla rodziców, nie dla dzieci |
| Kontakt do pomocy | numer telefonu zaufania | dla rodziców, drobnym drukiem u dołu |
Ostatni wiersz bywa pomijany, a jest wart uwagi: gazetka o prawach dziecka to naturalne miejsce, żeby raz w roku przypomnieć rodzicom, gdzie szukać wsparcia. Nie musi być eksponowany — wystarczy, że jest.
Plansze, kolorowanki i gazetki o prawach dziecka znajdziesz w kategorii Prawa Dziecka.
Promocja w sklepie
Kup 2 materiały, trzeci dostajesz gratis
W sklepie Kwiecień Academy stale działa promocja 2+1: dodaj do koszyka trzy materiały, a najtańszy zostanie odliczony automatycznie. Zobacz jesienne materiały →
Najczęstsze pytania
Kiedy jest Dzień Praw Dziecka
20 listopada. To rocznica przyjęcia Konwencji o prawach dziecka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1989 roku — dokumentu, nad którym prace rozpoczęto z polskiej inicjatywy.
Jak wytłumaczyć przedszkolakowi, czym są prawa dziecka
Zamieniając je na konkretne sytuacje z jego dnia: masz prawo powiedzieć „nie chcę”, nikt nie może cię bić, masz prawo się bawić i odpoczywać, ktoś ma obowiązek się tobą zaopiekować.
Czy przy prawach mówić dzieciom o obowiązkach
Tak, ale osobno i najlepiej w inny dzień. Zestawienie „masz prawa, ale masz też obowiązki” sugeruje, że prawa są nagrodą za zachowanie — a one nie znikają, gdy dziecko nie posprząta.
Ile praw omawiać z przedszkolakami
Sześć do siedmiu, nie całą konwencję. Prawo do rozwoju, do rodziny, do nauki, do zabawy i odpoczynku, do bycia wysłuchanym, do ochrony przed przemocą i do prywatności w zupełności wystarczą.
Jak opowiedzieć dzieciom o Januszu Korczaku
Skupiając się na jednej rzeczy: był dorosłym, który traktował dzieci poważnie. Prowadził dom, w którym dzieci miały własny sąd i gazetę, i pytał je o zdanie. Pełna biografia jest tematem dla starszych klas.
Co umieścić na gazetce o prawach dziecka
Tytuł, sześć–siedem plansz z prawami, prace dzieci na co najmniej połowie tablicy, konstytucję grupy z podpisami dzieci oraz — drobnym drukiem, dla rodziców — numer telefonu zaufania.
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy
Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.
Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.
