Krótko: grzyb powstaje z zarodnika, czyli drobinki tak małej, że wiatr niesie ją jak pył. Na wilgotnej ziemi zarodnik kiełkuje i wypuszcza cieniutkie nitki, zwane strzępkami. Strzępki splatają się pod ziemią w grzybnię, która jest właściwym grzybem. Gdy jest ciepło i wilgotno, z grzybni wyrasta owocnik, czyli to, co zbieramy w lesie: trzon i kapelusz. Spod kapelusza sypią się nowe zarodniki i cykl zaczyna się od nowa. Poniżej znajdziesz film dla dzieci, opis etapów i proste doświadczenie z zarodnikami.
„Skąd się biorą grzyby? Przecież nikt ich nie sieje!” – to jedno z najczęstszych jesiennych pytań w przedszkolu. Dla dzieci grzyb to kapelusz na nóżce, więc ogromnym odkryciem jest to, że prawdziwy grzyb żyje schowany pod ziemią. Przygotowałam krótki film animowany, który pokazuje, jak powstaje grzyb i jak rozmnażają się grzyby. Film ma siedem etapów, tak samo jak nasza harmonijka „Cykl życia grzyba”, więc oba materiały świetnie się uzupełniają.
Karta do filmu
Cykl życia grzyba – karta edukacyjna do wycinania i składania
Harmonijka ukryta pod grzybkiem: 7 etapów od zarodnika do dojrzałego grzyba, w wersji kolorowej i czarno-białej, z instrukcją składania. Do druku dla przedszkola i klas 1–3.
10,00 zł · PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →W tym artykule
Film dla dzieci: jak powstaje grzyb
Film trwa nieco ponad minutę i ma polskiego lektora. Najpierw obejrzyjcie go w całości, a za drugim razem zatrzymujcie go na każdym etapie. Dzieci mogą wtedy pokazywać ten sam etap na swojej harmonijce.
Siedem etapów – od zarodnika do grzyba
- Zarodniki. Wszystko zaczyna się od zarodników – mikroskopijnych drobinek, których nie widać gołym okiem. Wiatr, woda i zwierzęta roznoszą je po lesie.
- Kiełkujący zarodnik. Gdy zarodnik spadnie na wilgotną ziemię, liście albo drewno, zaczyna kiełkować i wypuszcza cieniutką niteczkę.
- Strzępki. Niteczki to strzępki. Rosną i rozgałęziają się, a po drodze rozkładają opadłe liście i drewno. Tak grzyb się odżywia.
- Grzybnia. Strzępki splatają się w gęstą sieć pod ziemią. To grzybnia, która jest właściwym grzybem i może żyć wiele lat.
- Młody grzyb. Kiedy jest ciepło i wilgotno, z grzybni wyrasta mały „guziczek” i przebija się przez ściółkę.
- Dojrzały grzyb. Rośnie trzon, a kapelusz się rozkłada. To owocnik, czyli ta część grzyba, którą widzimy i zbieramy w lesie.
- Nowe zarodniki. Pod kapeluszem, w blaszkach albo rurkach, powstają nowe zarodniki. Wysypują się, wiatr je niesie i cykl zaczyna się od nowa.
O tym, z czego składa się owocnik (kapelusz, blaszki lub rurki, trzon, pierścień), piszę szerzej we wpisie Budowa grzyba dla dzieci, a etapy cyklu życia opisuję w artykule Cykl życia grzyba dla dzieci.
Grzybnia – prawdziwy grzyb pod ziemią
Najważniejsza rzecz, którą dzieci zapamiętują z filmu: grzyb, którego widzimy w lesie, to tylko mała część grzyba. Większość grzyba to grzybnia – plątanina strzępek ukryta w ziemi, w ściółce albo w pniu drzewa. Można ją porównać do jabłoni: kapelusz to jak jabłko, a grzybnia to całe drzewo.
Grzybnia potrafi być ogromna. W Stanach Zjednoczonych naukowcy odkryli grzybnię opieńki, która zajmuje kilka kilometrów kwadratowych lasu i ma prawdopodobnie kilka tysięcy lat. Wiele grzybów, np. borowiki i koźlarze, żyje w przyjaźni z drzewami: grzybnia oplata korzenie i pomaga drzewu pobierać wodę, a w zamian dostaje od niego cukry. Nazywamy to mikoryzą.
Ważne dla dzieci: grzyby nie są roślinami. Nie mają zielonego barwnika i nie potrafią same wytwarzać pokarmu ze światła – odżywiają się tym, co rozkładają, albo dostają pokarm od drzew. Dlatego grzyby mogą rosnąć nawet w ciemnej piwnicy. Przypominamy też dzieciom, że grzybów w lesie nie zbieramy i nie dotykamy bez dorosłego.
Zarodniki grzybów i doświadczenie dla dzieci
Jak rozmnażają się grzyby? Głównie przez zarodniki. Jeden kapelusz wytwarza ich miliony, dlatego chociaż większość zarodników ginie, zawsze któryś trafi w dobre miejsce.
Zarodniki można zobaczyć dzięki prostemu doświadczeniu – odbitce zarodników:
- Kupcie w sklepie kilka pieczarek z rozłożonymi kapeluszami (od spodu widać ciemne blaszki).
- Odetnijcie trzon i połóżcie kapelusz blaszkami do dołu na białej kartce.
- Przykryjcie go miską, żeby nie wiało, i zostawcie na noc.
- Rano delikatnie podnieście kapelusz – na kartce zostanie brązowy „rysunek” z milionów zarodników, ułożony jak promienie słońca.
Po doświadczeniu dzieci myją ręce, a kapelusz wyrzucamy. Odbitkę można spryskać lakierem do włosów, żeby się nie rozmazała, i powiesić na wystawie razem z harmonijkami.
Jak wykorzystać film na zajęciach
- Film i harmonijka: dzieci oglądają film, a potem składają harmonijkę „Cykl życia grzyba” i opowiadają kolejne etapy.
- Grzybnia z wełny: na kartonie dzieci przyklejają włóczkę jako strzępki i grzybnię, a nad „ziemią” – papierowy owocnik.
- Zabawa ruchowa: dzieci są zarodnikami „niesionymi przez wiatr”, kucają, gdy spadną na ziemię, łączą się za ręce w grzybnię i na sygnał „deszcz” wstają jako grzyby.
- Odbitka zarodników: doświadczenie opisane wyżej, idealne na drugi dzień tematu.
Więcej pomysłów na cały tydzień znajdziesz we wpisie Zajęcia o grzybach w przedszkolu.
Jesienne zajęcia plastyczne
Jesienne wyklejanki – 20 wzorów do plasteliny i ciastoliny
20 kart A4 do wyklejania plasteliną: sówka, lisek, żołądź, kalosze, grzybowy domek i inne jesienne motywy. Ćwiczą sprawność dłoni i koncentrację.
10,00 zł · PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →Promocja w sklepie
Kup 2 materiały, trzeci dostaniesz gratis
W sklepie Kwiecień Academy obowiązuje stała promocja 2+1. Dodaj do koszyka trzy produkty, a rabat za najtańszy naliczy się automatycznie przy kasie. Na jesienne zajęcia dobrze łączą się: „Cykl życia grzyba”, „Jesienne wyklejanki” i „Jak powstaje jajko?”.
Przejdź do sklepuNajczęstsze pytania
Jak powstaje grzyb?
Z zarodnika, który na wilgotnym podłożu kiełkuje i wypuszcza strzępki. Strzępki tworzą pod ziemią grzybnię, a z grzybni wyrasta owocnik – kapelusz na trzonie.
Co to jest grzybnia?
Grzybnia to sieć cienkich nitek (strzępek) ukryta w ziemi, ściółce lub drewnie. To właściwy grzyb – może żyć wiele lat i co roku wypuszczać nowe owocniki.
Jak rozmnażają się grzyby?
Głównie przez zarodniki, które powstają pod kapeluszem i są roznoszone przez wiatr, wodę i zwierzęta. Nowa grzybnia może też wyrosnąć z kawałka starej grzybni.
Czy grzyb to roślina?
Nie. Grzyby tworzą osobne królestwo. Nie mają chlorofilu i nie wytwarzają pokarmu ze światła słonecznego, tylko pobierają go z otoczenia.
Dla kogo jest film?
Dla przedszkolaków i uczniów klas 1–3. Ma polskiego lektora i krótkie zdania, a jego siedem etapów pasuje do harmonijki „Cykl życia grzyba”.
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy
Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.
Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.
