Krótko: jesienna gra terenowa to zabawa w terenie, w której dzieci przechodzą między stacjami, wykonują na każdej krótkie zadanie i zbierają element potrzebny do wspólnego finału. W przedszkolu i klasach 1–3 najlepiej działa układ 5–7 stacji po 5–8 minut, jedna prosta fabuła i jeden symbol do zdobycia na każdej stacji — całość mieści się w 60–90 minutach.
Jesień jest jedyną porą roku, w której teren pracuje za nas: liście zmieniają kolor same, kasztany leżą pod nogami, a las pachnie tak, że dzieci zauważają to bez podpowiedzi. Kłopot w tym, że sam spacer szybko się rozsypuje — po dziesięciu minutach połowa grupy zbiera patyki, a druga pyta, kiedy wracamy. Gra terenowa różni się jedną rzeczą: dzieci mają powód, żeby iść dalej.
Gotowa gra na wrzesień i październik
Wiewiórka Zosia i zaginiona Pani Jesień
Pani Jesień nie dotarła do lasu — liście wciąż czekają na kolory, a leśni mieszkańcy na pomoc. Dzieci odwiedzają stacje, wykonują zadania i zbierają 7 symboli jesieni, żeby ją przywołać. W pliku: instrukcja dla nauczyciela, treści zadań na poszczególne stacje, karty pracy, sylwety bohaterów, symbole do zbierania i dyplom na zakończenie. Stacje można przechodzić w dowolnej kolejności.
15,00 zł · PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →W tym artykule
Czym różni się gra terenowa od spaceru
Gra terenowa to zabawa z określonym celem i wyraźnym zakończeniem. Dzieci dostają zadanie nadrzędne (odnaleźć, uratować, przywołać), a droga do niego jest podzielona na krótkie przystanki. Na każdym coś robią i coś dostają — kartę, symbol, fragment hasła. To „coś” jest ważniejsze, niż się wydaje: dzięki niemu widać postęp, a grupa sama pilnuje, żeby niczego nie pominąć.
Spacer tematyczny też bywa świetny, ale trzyma się na nauczycielu. Gra trzyma się na dzieciach.
| Element | Spacer tematyczny | Gra terenowa |
|---|---|---|
| Kto nadaje tempo | dorosły | grupa, która chce dojść do finału |
| Struktura | swobodna, ciągła | stacje z krótkim zadaniem |
| Efekt dla dziecka | „byliśmy w parku” | „zebraliśmy wszystkie symbole” |
| Zakończenie | zwykle powrót do sali | wspólny finał i podsumowanie |
| Co zostaje | wspomnienie | karty, symbole, dyplom |
Ile stacji, ile czasu, ilu dorosłych
Najczęstszy błąd to za dużo stacji i za długie zadania. Dziecko sześcioletnie utrzymuje uwagę przy jednym zadaniu mniej więcej pięć minut — potem zaczyna się rozglądać. Lepiej zrobić sześć krótkich stacji niż trzy rozbudowane.
| Grupa | Liczba stacji | Czas na stację | Łączny czas |
|---|---|---|---|
| 3–4 lata | 4–5 | 4–5 minut | ok. 45 minut |
| 5–6 lat | 5–7 | 5–7 minut | 60–75 minut |
| klasy 1–3 | 7–8 | 7–8 minut | 75–90 minut |
Dorosłych potrzeba tylu, ile jest jednocześnie działających stacji — albo jeden na grupę, jeśli dzieci wędrują zespołami. Przy jednej grupie i jednym nauczycielu najprościej przechodzić wszystkie stacje razem, po kolei; przy trzech zespołach lepiej rozstawić opiekunów przy stanowiskach, a zespoły puścić w różnych kierunkach.
Fabuła — element, który trzyma grupę
Zadania bez opowieści to karty pracy na dworze. Fabuła nie musi być skomplikowana — wystarczy bohater, problem i warunek rozwiązania. „Pani Jesień nie dotarła do lasu, dlatego liście wciąż są zielone. Wiewiórka Zosia prosi o pomoc: trzeba zebrać siedem symboli jesieni, żeby ją przywołać.” Tyle. Dzieci przyjmują to natychmiast i przestają pytać, po co wykonują kolejne zadanie.
Trzy rzeczy, które warto ustalić przed startem: kto prosi o pomoc, co się stanie, jeśli grupa się uda, i po czym poznamy, że misja jest skończona. Ostatni punkt jest najważniejszy — o nim piszę niżej.
Jeśli lubisz pracować dłuższymi blokami tematycznymi, grę terenową można wpiąć jako pierwszy dzień większego cyklu — pisałam o tym we wpisie o tygodniu projektowym w klasach 1–3 i w przedszkolu.
Siedem stacji i siedem symboli jesieni
Dobra gra miesza typy zadań: coś do znalezienia, coś do posortowania, coś do zrobienia rękami, coś do wymyślenia razem. Dzięki temu każde dziecko trafia na moment, w którym jest w swoim żywiole. Poniżej układ, który sprawdza się w terenie i który wykorzystałam w grze o Wiewiórce Zosi.
| Stacja | Co robią dzieci | Co ćwiczą |
|---|---|---|
| Poszukiwanie | znajdują wskazane skarby jesieni na wyznaczonym obszarze | spostrzegawczość, orientacja w terenie |
| Sortowanie | układają zebrane elementy według koloru, kształtu lub wielkości | klasyfikowanie, myślenie logiczne |
| Zagadka | rozwiązują zagadkę o mieszkańcu lasu | uważne słuchanie, wnioskowanie |
| Zadanie plastyczne | tworzą pracę z materiału przyrodniczego | motoryka mała, wyobraźnia |
| Zadanie zespołowe | wykonują zadanie, które udaje się tylko razem | współpraca, komunikacja |
| Zadanie ruchowe | pokonują trasę lub naśladują zwierzęta | koordynacja, rozładowanie energii |
| Stacja pamięci | odtwarzają, co widziały po drodze | koncentracja, pamięć wzrokowa |
Każda stacja kończy się tym samym gestem: dzieci dostają symbol i wkładają go do wspólnej koperty albo przypinają na planszy. To drobiazg, który zamienia siedem oddzielnych zadań w jedną misję.
Przygotowanie krok po kroku
Cała robota jest dzień wcześniej. W dniu gry powinnaś już tylko rozłożyć stanowiska i opowiedzieć historię.
Kolejność, która oszczędza czas:
- Obejdź teren — zaznacz siedem punktów widocznych z jednego miejsca albo połączonych bezpieczną trasą.
- Wydrukuj i zalaminuj karty zadań oraz symbole; w wilgotny dzień laminat jest różnicą między grą a papierową breją.
- Spakuj stacje osobno — jedna koperta albo woreczek na stanowisko, z kartą zadania i potrzebnymi materiałami w środku.
- Przygotuj koszyk na symbole dla każdej grupy i miejsce na finał.
- Ustal sygnał zmiany stacji — dzwonek, gwizdek, bębenek. Bez niego rotacja się rozjeżdża.
- Opowiedz historię przed wyjściem, w sali, na dywanie — na dworze uwaga rozprasza się w kilkanaście sekund.
Przedszkole, klasy 1–3 i wersja w sali
W przedszkolu wszystko robimy razem: jedna grupa, jedna trasa, nauczyciel czyta zadania na głos, dzieci wykonują je wspólnie. Symbole trafiają do jednego koszyka, a finał jest zbiorowy.
W klasach 1–3 można podzielić klasę na trzy–cztery zespoły i rozpuścić je w różnych kierunkach — pod warunkiem, że każdy zespół ma kartę z kolejnością stacji i dorosłego w zasięgu wzroku. Starsze dzieci świetnie radzą sobie z zadaniami wymagającymi czytania i zapisu, więc warto dołożyć stację z krótkim tekstem.
Nie masz dostępu do lasu ani parku? Gra terenowa działa też na placu przedszkolnym, na korytarzu i w sali — stacje ustawia się wtedy w rogach pomieszczenia, a „skarby jesieni” przynosi się wcześniej ze spaceru. Podobnie planuje się strefy aktywności w sali.
Kiedy pada — plan B
Jesienna gra terenowa ma jedną wadę: pogodę. Warto mieć przygotowany wariant awaryjny, zanim rano spojrzysz w okno.
Najprostszy plan B to przeniesienie stacji do budynku i zamiana dwóch zadań: poszukiwanie w terenie zastępujemy poszukiwaniem ukrytych elementów w sali, a zadanie ruchowe — torem przeszkód z krzeseł i szarf. Reszta zostaje bez zmian, bo karty, symbole i finał działają tak samo. Jeśli grę prowadzisz w kilku grupach w różnych dniach, przy deszczu po prostu zamieniasz kolejność zajęć — a jesienną opowieść uzupełniasz zabawami, które i tak masz pod ręką, na przykład sensorycznymi zabawami z dynią albo plastycznymi zabawami z jeżami.
Jeżeli chcesz mieć w zapasie drugą, inną fabułę na ten sam schemat stacji, w sklepie jest też Zaginiony Klucz do Krainy Pani Jesień — gra terenowa ze stacjami zadaniowymi, którą można poprowadzić z inną grupą albo w kolejnym roku.
Jeśli gra ma być częścią większego cyklu
Projekt Edukacyjny: Witaj Jesień — edycja III
Kompletny projekt jesienny rozpisany dzień po dniu: plan działań, karty pracy, zadania badawcze i materiały do dekoracji sali. Grę terenową wpinasz w niego jako dzień otwierający albo finał całego tygodnia.
25,00 zł · PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →Promocja w sklepie
Kup 2 materiały, trzeci dostaniesz gratis
W sklepie Kwiecień Academy obowiązuje stała promocja 2+1 — dodaj do koszyka trzy produkty, a rabat za najtańszy z nich naliczy się automatycznie przy kasie. Bez kodu, bez kombinowania. Na jesień schodzi razem: gra terenowa o Wiewiórce Zosi + projekt „Witaj Jesień” + dowolny materiał uzupełniający.
Zobacz materiały na jesień →Najczęstsze pytania o jesienną grę terenową
Ile trwa jesienna gra terenowa?
Od 45 do 90 minut, zależnie od wieku dzieci. W przedszkolu planuj około godziny: 5–7 stacji po 5–7 minut plus czas na przejście i wspólny finał. W klasach 1–3 spokojnie mieści się to w dwóch godzinach lekcyjnych.
Ile stacji przygotować dla przedszkolaków?
Pięć do siedmiu. Dla najmłodszych, trzy- i czterolatków, wystarczą cztery. Lepiej mieć mniej stacji i krótsze zadania — gra kończy się wtedy, gdy dzieci wciąż mają ochotę na więcej, a nie po tym, jak przestały słuchać.
Czy grę terenową można przeprowadzić na terenie przedszkola?
Tak. Plac przedszkolny w zupełności wystarczy, a przy złej pogodzie stacje ustawia się w sali lub na korytarzu. Materiał przyrodniczy potrzebny do zadań można zebrać dzień wcześniej na spacerze.
Co zrobić, gdy w dniu gry pada deszcz?
Przenieś stacje do budynku i zamień dwa zadania: poszukiwanie w terenie na szukanie ukrytych elementów w sali, a zadanie ruchowe na tor przeszkód. Fabuła, karty, symbole i finał zostają bez zmian, więc gra nie traci sensu.
Ilu dorosłych potrzeba do przeprowadzenia gry?
Jeśli cała grupa przechodzi stacje razem — wystarczy jedna osoba. Jeśli dzieci wędrują zespołami, przyjmij jednego dorosłego na zespół albo jednego przy każdym stanowisku, do którego zespoły podchodzą po kolei.
Czy stacje trzeba przechodzić po kolei?
Nie. W dobrze zaprojektowanej grze kolejność nie ma znaczenia — liczy się komplet zdobytych symboli. To duże ułatwienie przy kilku zespołach, bo nikt nie czeka pod zajętym stanowiskiem.
Jak zakończyć grę, żeby dzieci miały poczucie finału?
Zbierz grupę w jednym miejscu, wspólnie policzcie zdobyte symbole i wykonajcie jeden umówiony gest kończący fabułę — przywołanie bohaterki, otwarcie skrzyni, odsłonięcie plakatu. Na koniec rozdaj dyplomy. Bez tego momentu gra się urywa, zamiast kończyć.
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy
Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.
Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.
