Dzień Edukacji Narodowej – historia święta od 1773 do dziś (wersja dla uczniów)

Wszystkie materiały na Dzień Nauczyciela w jednym miejscu: laurki, dekoracje, gazetka, scenariusz akademii, życzenia i prezenty od dzieci – zobacz Dzień Edukacji Narodowej – dekoracje, laurki i gazetka do druku.

Oś czasu w pięciu punktach – do przerysowania na tablicę

Oś czasu rysujemy na tablicy jako linię z pięcioma punktami; w klasach 1–3 zostają trzy (1773, 1972, dziś), natomiast w klasach 4–8 wszystkie pięć. O samej Komisji – kto ją tworzył i co zmieniła – piszę w tekście Komisja Edukacji Narodowej dla dzieci.

1773: skąd wzięła się data 14 października

Wszystko zaczyna się od zakonu jezuitów, który w XVIII wieku prowadził większość szkół średnich w Rzeczypospolitej. W lipcu 1773 roku papież rozwiązał zakon – i nagle setki szkół zostały bez właściciela, a ich majątek bez gospodarza. Sejm, który obradował w tym czasie w Warszawie, 14 października 1773 roku powołał więc Komisję Edukacji Narodowej: urząd, który miał przejąć szkoły i majątek pojezuicki i zorganizować oświatę od nowa.

4 wklejanki · klasy 1–3 i 4–8 · A4 i A5

Dzień Edukacji Narodowej – wklejanki do zeszytu dla klas 1–8 | A4 i A5

Dwie wklejanki informacyjne (historia święta, Komisja Edukacji Narodowej) i dwie do uzupełnienia z miejscem na podziękowanie, życzenia i rysunek. Ilustracje do pokolorowania.

10,00 zł PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

To, co Komisja zrobiła przez 21 lat – program nauczania po polsku, podręczniki, kształcenie nauczycieli, nadzór nad szkołami – było w Europie nowością. Dlatego gdy dwa wieki później szukano daty dla święta szkoły, nikt nie miał wątpliwości, że to musi być 14 października.

1972 i 1982: Dzień Nauczyciela staje się Dniem Edukacji Narodowej

Dzień Nauczyciela w Polsce ustanowiła Karta praw i obowiązków nauczyciela z 27 kwietnia 1972 roku. Wyznaczono go na 14 października, czyli w rocznicę Komisji. Dziesięć lat później, w Karcie Nauczyciela z 26 stycznia 1982 roku, święto przemianowano na Dzień Edukacji Narodowej. Zmiana nazwy nie była kosmetyczna: nowa ustawa mówiła wprost, że to święto wszystkich pracowników oświaty – nauczycieli, ale też pracowników administracji i obsługi, bez których szkoła nie działa.

W praktyce obie nazwy funkcjonują do dziś: w ustawie i w kalendarzu szkolnym jest Dzień Edukacji Narodowej, w rozmowach, życzeniach i na laurkach – Dzień Nauczyciela. Dlatego dzieciom warto powiedzieć, że to jedno święto z dwoma imionami.

Różnicę między nazwami i to, komu składać życzenia, rozpisałam w tekście Dzień Edukacji Narodowej czy Dzień Nauczyciela.

Dziś: dzień wolny od lekcji, ale nie od szkoły

Karta Nauczyciela ustala, że 14 października jest dniem wolnym od zajęć lekcyjnych. Nie oznacza to jednak dnia wolnego od pracy: nauczyciele są w szkole, świetlica działa, a dyrektor może zorganizować zajęcia opiekuńcze, akademię, spotkanie z emerytowanymi nauczycielami. Natomiast w przedszkolach dzień przebiega normalnie. W wielu szkołach zresztą właśnie tego dnia odbywa się pasowanie na ucznia klasy 1 albo wręczenie nagród nauczycielom.

Jak opowiedzieć tę historię uczniom

W klasach 1–3 wystarczą trzy zdania i trzy punkty na osi: „ponad 250 lat temu król i mądrzy ludzie zrobili pierwsze w Europie ministerstwo od szkół – to był 14 października. Dlatego 14 października jest święto wszystkich, którzy pracują w szkole. Kiedyś nazywało się Dzień Nauczyciela, dziś Dzień Edukacji Narodowej, bo w szkole pracuje nie tylko nauczyciel.” Potem pytanie: kto jeszcze pracuje w naszej szkole? Dzieci wymieniają panią woźną, panią z sekretariatu, pana konserwatora – i to jest najważniejszy wniosek z całej historii.

Natomiast w klasach 4–8 pełna oś czasu plus jedno zadanie: dlaczego w 1982 roku zmieniono nazwę święta i czy to była dobra decyzja. Odpowiedzi bywają ciekawe – uczniowie zwykle bronią „Dnia Nauczyciela”, bo tak mówią w domu, i dopiero lista pracowników szkoły ich przekonuje. Gotowy przebieg 45 minut jest w tekście Dzień Edukacji Narodowej – scenariusz godziny wychowawczej.

Historia w zeszycie: wklejanka na dwóch poziomach

Oś czasu z tablicy zniknie jednak po lekcji. Żeby historia została w zeszycie, przygotowałam wklejanki na Dzień Edukacji Narodowej: informacyjną z najważniejszymi faktami (prosty język dla klas 1–3, daty i nazwiska dla 4–8) i do uzupełnienia – z zadaniami, miejscem na podziękowanie dla nauczyciela i listą „kto pracuje w mojej szkole”. Każda w formacie A4 i A5, z czarno-białymi ilustracjami do pokolorowania. Jak wydrukować i wkleić, opisałam na blogu sklepu: Wklejanki na Dzień Edukacji Narodowej – jak wydrukować i wkleić; o samej metodzie wklejek piszę w tekście wklejki do zeszytu na Dzień Edukacji Narodowej. Jak zorganizować ten dzień w klasach 4–8 bez akademii z ławek – na Warsztacie Nauczyciela: Dzień Edukacji Narodowej w klasach 4–8.

Najczęstsze pytania